قطره چشمی که خطر نابینایی نوزادان نارس را به نصف کاهش می‌دهد

مجموعه: اخبار پزشکی

تاریخ انتشار : سه شنبه, ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ ۱۴:۵۸

به گزارش ایرنا، وبگاه سای‌تِک‌دِیلی در گزارشی آورده است:

پژوهشگران دانشگاه گوتنبرگ و بیمارستان دانشگاهی سالگرنسکا در سوئد، برای اولین‌بار در جهان با اجرای یک کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده و دوسوکور (نه پزشک و نه والدین نوزاد از نوع دارو مطلع نبودند)، تأثیر قطره چشمی کورتیزونی را بر کاهش شدت رتینوپاتی نوزادان نارس بررسی کردند.

تهدید خاموش چشم نوزادان نارس

رتینوپاتی نوزادان نارس، یک عارضه جدی چشمی است که در اثر رشد غیر طبیعی و بیش‌ازحد رگ‌های خونی در شبکیه نوزادانی که بسیار زودتر از موعد متولد می‌شوند، ایجاد می‌شود. بر اساس آمار جهانی، این بیماری سالانه حدود ۳۵ هزار کودک را نابینا می‌کند. در موارد شدید، درمان‌های کنونی شامل لیزردرمانی یا تزریق دارو به درون چشم است که هر دو روش تهاجمی و همراه با آسیب بافتی هستند و نوزادان تحت درمان با این روش‌ها، در بالاترین خطر برای ابتلا به نقص ماندگار بینایی قرار دارند.

دارو در برابر دارونما

یک مطالعه چندمرکزی با نام دراپ‌راپ (DROPROP)، از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ میلادی در شش بیمارستان دانشگاهی و هشت بیمارستان شهرستانی در سراسر سوئد اجرا شد. در این پژوهش، ۱۰۰ نوزاد متولدشده پیش از هفته ۳۰ بارداری، که به نوع شدیدی از رتینوپاتی مبتلا بودند اما هنوز نیاز فوری به درمان تهاجمی پیدا نکرده بودند، وارد مطالعه شدند.

نوزادان به طور تصادفی در دو گروه قرار گرفتند: گروه اول قطره چشمی دگزامتازون و گروه دوم دارونما (قطره بی‌اثر) دریافت کردند. پژوهشگران سپس میزان پیشرفت بیماری تا مرحله‌ای که نیاز به لیزر یا تزریق داخل چشمی را ایجاب می‌کرد، در هر دو گروه مقایسه کردند.

نتایج؛ کاهش چشمگیر نیاز به درمان تهاجمی

در گروهی که قطره دگزامتازون دریافت کردند، ۲۰ درصد از نوزادان به مرحله‌ای رسیدند که نیاز به لیزر یا تزریق داخل‌ چشمی پیدا کردند. این در حالی است که در گروه دارونما، این میزان ۳۸ درصد بود؛ یعنی خطر پیشرفت بیماری تا مرز درمان تهاجمی حدود ۴۷ درصد کاهش یافت.

معنای این اعداد چیست؟

هرچند از منظر آمار و ریاضی، این اختلاف به اندازه‌ای نیست که با اطمینان کامل بتوان گفت نتیجه صددرصد قطعی است، اما پژوهشگران معتقدند که از منظر بالینی و عملی، این کاهش بسیار ارزشمند است؛ زیرا در دنیای واقعی، هر نوزادی که از لیزر و تزریق بی‌نیاز شود، از یک روش تهاجمی، دردناک و آسیب‌زا نجات یافته است؛ آن هم در شرایطی که این نوزادان فوق‌العاده شکننده و حساس هستند. پزشکان این نتیجه را یک پیروزی بزرگ می‌دانند، هرچند برای قطعیت نهایی به تحقیقات بیشتری نیاز است.

عوارض جانبی؛ عدم مشاهده تفاوت بالینی معنادار

گروه پژوهشی، عوارض جانبی احتمالی از جمله اختلالات هورمونی و سوخت‌وسازی (متابولیک) را در هر دو گروه به دقت پایش کردند. بر اساس گزارش منتشرشده، هیچ تفاوت بالینی معناداری میان گروه دگزامتازون و دارونما از نظر عوارض جانبی مشاهده نشد و شواهد روشنی مبنی‌بر بروز عوارض جدی هورمونی یا سوخت‌وسازی وجود نداشت.

نقل قول از مجری طرح

پروفسور آن هِلستروم (Ann Hellström)، استاد دانشگاه گوتنبرگ و پزشک ارشد بیمارستان سالگرنسکا، توضیح داد: نتایج این مطالعه بسیار امیدوارکننده است، زیرا این روش درمانی ساده، کم‌هزینه و غیرتهاجمی است و توانستیم در درصد چشمگیری از نوزادان، نیاز به روش‌های تهاجمی مانند لیزر و تزریق داخل چشمی را کاهش دهیم. با توجه به اینکه در بسیاری از نقاط جهان دسترسی به مراقبت‌های تخصصی چشم‌پزشکی محدود است، اگر قطره چشمی بتواند از بروز نوع شدید رتینوپاتی پیشگیری کند، می‌تواند بینایی شمار بسیاری از کودکان را در سطح جهانی نجات دهد.

برنامه پیگیری طولانی‌مدت

پژوهشگران اعلام کرده‌اند که قصد دارند وضعیت بینایی این نوزادان را در سال‌های آینده به‌طور طولانی‌مدت پیگیری کنند تا هم روند تکامل بینایی آن‌ها ارزیابی شود و هم هرگونه اثرات دیرهنگام احتمالی درمان شناسایی شود.

نتایج این پژوهش در نشریه معتبر جاما پِدیَتریکس/ JAMA Pediatrics منتشر شده است.