دانشگاه رایگان هم به کام پولدارها/ یارانه آموزش برای دهک‌های پردرآمد

به گزارش خبرآنلاین؛ دانشگاه دولتی و آموزش عالی رایگان یا کم‌هزینه قرار است یکی از مسیرهای کاهش نابرابری و افزایش تحرک اجتماعی باشد، اما به گفته علی‌اصغر سعیدی، اگر بخش عمده ظرفیت دانشگاه‌های دولتی و رشته‌های ممتاز در اختیار فرزندان طبقات برخوردار قرار گیرد، بخشی از یارانه عمومی آموزش عالی عملاً به گروه‌هایی منتقل می‌شود که پیش از ورود به دانشگاه نیز امکانات بیشتری داشته‌اند.

این جامعه شناس، درباره تفاوت سهم دهک‌های اقتصادی از دانشگاه‌های دولتی می‌گوید این تفاوت چشمگیر نشان می‌دهد که دسترسی به آموزش عالی دولتی در ایران به‌طور قابل ملاحظه‌ای با موقعیت اقتصادی و اجتماعی خانواده‌ها ارتباط پیدا کرده است.

به گفته او، دانشگاه دولتی و آموزش عالی رایگان یا کم‌هزینه اصولاً باید یکی از ابزارهای کاهش نابرابری و افزایش تحرک اجتماعی باشد. اما اگر بخش عمده ظرفیت دانشگاه‌های دولتی و به‌ویژه دانشگاه‌ها و رشته‌های ممتاز در اختیار فرزندان طبقات برخوردار قرار گیرد، بخشی از یارانه عمومی آموزش عالی عملاً به گروه‌هایی منتقل می‌شود که پیش از ورود به دانشگاه نیز از امکانات اقتصادی و آموزشی بیشتری برخوردار بوده‌اند.

او معتقد است در این حالت ممکن است نظام آموزش عالی به جای کاهش نابرابری، به بازتولید آن کمک کند.

این جامعه‌شناس اقتصادی برای تحلیل دقیق‌تر این وضعیت، چند عامل را مهم می‌داند؛ نخست درآمد و وضعیت اقتصادی خانوار، سپس نوع و کیفیت مدرسه، میزان استفاده خانواده‌ها از بازار خصوصی آموزش، کلاس کنکور، معلم خصوصی و سایر منابع آموزشی و در نهایت اثر مستقل شیوه سنجش و پذیرش دانشگاه.

به اعتقاد سعیدی، پرسش اصلی این است که اگر تأثیر کیفیت مدرسه، آموزش خصوصی و سایر امکانات آموزشی کنترل شود، آیا درآمد و دهک اقتصادی خانواده همچنان اثر مستقلی بر احتمال ورود به دانشگاه‌های دولتی و رشته‌های ممتاز دارد یا خیر.

او می‌گوید پاسخ به این پرسش می‌تواند روشن کند چه میزان از نابرابری موجود ناشی از خود نظام پذیرش دانشگاه است و چه میزان ریشه در ساختار گسترده‌تر نابرابری اقتصادی و اجتماعی جامعه دارد.

سعیدی در مجموع پایین بودن سهم دهک‌های اقتصادی پایین در دانشگاه‌های دولتی را صرفاً نتیجه کنکور نمی‌داند و آن را محصول پیوند میان فقر، نابرابری اقتصادی، تفاوت در کیفیت مدارس، گسترش بازار خصوصی آموزش، تفاوت در سرمایه فرهنگی خانواده‌ها و سازوکارهای پذیرش دانشگاه می‌داند.

متن کامل این گفت‌وگو را اینجا بخوانید.

۲۳۳۲۳۳