افت تولید جهانی فولاد؛ کاهش ۱.۵ درصدی در پنج ماه نخست ۲۰۲۶

به گزارش آهن‌ آنلاین؛ صنعت جهانی فولاد و بازار آهن آلات در سال ۲۰۲۶ همچنان تحت‌تاثیر مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، ژئوپلیتیک و تغییرات ساختاری در سمت عرضه و تقاضا قرار دارد. تازه‌ترین آمارهای منتشر شده تولید نشان می‌دهد صنعت فولاد اگرچه همچنان در سطحی بسیار بالا به فعالیت خود ادامه می‌دهد، اما روند رشد سال‌های گذشته متوقف شده و بسیاری از تولیدکنندگان بزرگ با کاهش تولید یا افزایش محتاطانه ظرفیت مواجه هستند. افت تقاضا در بخش ساختمان، کاهش سرمایه‌گذاری صنعتی در برخی اقتصادهای بزرگ، سیاست‌های کنترل تولید در چین و افزایش هزینه‌های انرژی از مهم‌ترین عواملی هستند که بر عملکرد فولادسازان جهان اثر گذاشته‌اند.

بررسی آمارهای منتشر شده نشان می‌دهد تولید جهانی فولاد خام طی پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶ به حدود ۷۷۳ میلیون تن رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۱.۵ درصد کاهش داشته است. اگرچه این افت در نگاه اول چندان چشمگیر به نظر نمی‌رسد، اما از آنجاکه برای دومین سال متوالی روند رشد تولید متوقف شده، می‌توان آن را نشانه‌ای از ورود صنعت فولاد به دوره‌ای از تعدیل ظرفیت و بازنگری در سیاست‌های تولید دانست. در چنین شرایطی، فعالان صنعت فولاد بیش از گذشته تلاش می‌کنند میان حجم تولید، هزینه‌های تولید و وضعیت واقعی تقاضا تعادل ایجاد کنند تا از فشار بر حاشیه سود خود جلوگیری شود.

سایه اقتصاد انقباضی چین بر صنعت فولاد

در بخش مواد اولیه نیز شرایط مشابهی مشاهده می‌شود. تولید جهانی فولاد که یکی از مهم‌ترین شاخص‌های فعالیت کوره‌های بلند محسوب می‌شود، طی پنج ماه نخست سال جاری با کاهش ۲.۸ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به حدود ۵۶۹ میلیون تن رسید. این آمار نشان می‌دهد بخشی از کارخانه‌های فولادی جهان، به‌ویژه واحدهای متکی بر کوره بلند، تولید خود را کاهش داده‌اند. از این میزان، بیش از ۵۲۲ میلیون تن از طریق کوره بلند و حدود ۴۷ میلیون تن نیز با استفاده از فناوری احیای مستقیم تولید شده است. موضوعی که بیانگر تداوم سهم بالای روش سنتی کوره بلند در تولید جهانی آهن است، هرچند استفاده از فناوری‌های کم‌کربن به تدریج در حال افزایش است.

چین همچنان با اختلاف زیاد بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد جهان باقی مانده است، اما این کشور نیز از روند نزولی تولید مستثنی نبوده است. تولید فولاد چین طی پنج ماه نخست سال به حدود ۳۵۵ میلیون تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۳ درصد کاهش نشان می‌دهد. همچنین تولید فولاد خام این کشور نیز با افت نزدیک به ۴ درصدی به حدود ۴۵۲ میلیون تن رسیده است. کاهش فعالیت بخش ساختمان، بحران ادامه‌دار بازار مسکن، محدودیت‌های زیست‌محیطی و سیاست‌های دولت چین برای کنترل ظرفیت‌های مازاد از مهم‌ترین دلایل افت تولید در بزرگ‌ترین بازار آهن جهان به شمار می‌رود.

تغییر معادلات بازارجهانی فولاد به نفع هند

از آنجایی‌که چین بیش از نیمی از فولاد جهان را تولید می‌کند، هرگونه تغییر در میزان تولید این کشور آثار مستقیمی بر بازارهای جهانی دارد. کاهش تولید فولاد چین از یک سو موجب محدود شدن مصرف سنگ‌آهن و زغال‌سنگ شده و از سوی‌دیگر بر قیمت بسیاری از محصولات آهنی ازجمله ورق گرم، میلگرد و شمش فولادی اثر گذاشته است. در عین حال، با کاهش تقاضای داخلی، بخشی از تولیدکنندگان چینی همچنان بازارهای صادراتی را هدف قرار داده‌اند که این موضوع رقابت در بازارهای جهانی را افزایش داده است.

در مقابل، هند همچنان یکی از معدود تولیدکنندگان بزرگی است که روندی کاملا صعودی را تجربه می‌کند. تولید فولاد این کشور طی پنج ماه نخست سال با رشد بیش از ۴ درصدی به حدود ۶۶.۵ میلیون تن رسیده است. سرمایه‌گذاری گسترده دولت هند در پروژه‌های زیربنایی، توسعه شهرسازی، رشد صنایع خودروسازی و افزایش مصرف داخلی آهن باعث شده کارخانه‌های هندی برخلاف بسیاری از رقبای جهانی همچنان با ظرفیت بالایی فعالیت کنند. بسیاری از تحلیلگران معتقد هستند که هند در سال‌های آینده مهم‌ترین موتور رشد صنعت فولاد جهان خواهد بود و فاصله خود را با سایر تولیدکنندگان بزرگ بیش از پیش افزایش خواهد داد.

ژاپن نیز اگرچه همچنان در میان بزرگ‌ترین تولیدکنندگان فولاد جهان قرار دارد، اما کاهش تقاضای داخلی و افت صادرات موجب شده تولید این کشور روند نزولی ملایمی را تجربه کند. روسیه نیز تحت‌تاثیر محدودیت‌های تجاری، تحریم‌ها و تغییر مسیرهای صادراتی با کاهش تولید مواجه شده است. در مقابل، کره جنوبی توانسته با رشد محدود تولید، جایگاه خود را در میان تولیدکنندگان بزرگ حفظ کند و همچنان یکی از بازیگران مهم بازار آهن آسیا باقی بماند.

یکی‌دیگر از نکات قابل‌توجه در آمارهای امسال، بهبود جایگاه اوکراین در رتبه‌بندی جهانی تولیدکنندگان فولاد است. این کشور با وجود ادامه چالش‌های ناشی از جنگ و مشکلات زیرساختی، توانسته تولید خود را تقریبا در سطح سال گذشته حفظ کند و با تولید نزدیک به سه میلیون تن، یک پله در رتبه‌بندی جهانی صعود کند. این موضوع نشان می‌دهد بخشی از ظرفیت‌های صنعتی اوکراین به تدریج در حال بازگشت به چرخه تولید هستند.

زنگ خطر برای بازار جهانی فولاد

علاوه‌بر تغییرات تولید، روند فناوری نیز به یکی از مهم‌ترین محورهای تحول صنعت فولاد جهان تبدیل شده است. هرچند سهم کوره‌های بلند همچنان بسیار بالا است، اما استفاده از فناوری احیای مستقیم به دلیل مصرف انرژی کمتر و انتشار پایین‌تر گازهای گلخانه‌ای به تدریج در حال افزایش است. بسیاری از کشورهای تولیدکننده فولاد با هدف دستیابی به اهداف کاهش انتشار کربن، سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در توسعه واحدهای احیای مستقیم، کوره‌های قوس الکتریکی و استفاده از هیدروژن در فرآیند تولید فولاد آغاز کرده‌اند. در بخش بازار نیز کاهش تولید جهانی الزاما به معنای افزایش قیمت‌ آهن آلات نبوده است. 

در بسیاری از مناطق جهان، تقاضای مصرف‌کننده نهایی همچنان ضعیف باقی مانده و همین موضوع مانع از رشد قابل‌توجه قیمت محصولات فولادی شده است. بازارهای ساختمانی در اروپا و چین همچنان با رکود نسبی مواجه هستند و بسیاری از پروژه‌های عمرانی با سرعتی کمتر از انتظار پیش می‌روند. در مقابل، سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی در هند، آمریکا و برخی کشورهای خاورمیانه تا حدودی از بازار آهن حمایت کرده است.

فعالان بازار بر این باور هستند که نیمه دوم سال ۲۰۲۶ بیش از هر چیز به روند اقتصاد چین، سیاست‌های پولی اقتصادهای بزرگ، وضعیت بازار مسکن و همچنین تحولات ژئوپلیتیک وابسته خواهد بود. اگر سیاست‌های محرک اقتصادی در چین بتواند مصرف فولاد را افزایش دهد، احتمال بازگشت تدریجی رشد تولید نیز وجود خواهد داشت. اما در صورت تداوم ضعف تقاضا، فعالان این حوزه ناچار خواهند بود سیاست کنترل تولید را ادامه دهند تا از شکل‌گیری مازاد عرضه جلوگیری شود.

به‌طور کلی آمارهای جدید نشان می‌دهد صنعت فولاد جهان وارد مرحله‌ای از بازتنظیم ساختاری شده است. مرحله‌ای که در آن افزایش ظرفیت دیگر اولویت اصلی تولیدکنندگان نیست و مدیریت هزینه، حفظ سودآوری، کاهش انتشار کربن و هماهنگی بیشتر میان عرضه و تقاضا جایگزین سیاست‌های توسعه سریع تولید شده است. اگرچه کاهش تولید جهانی فولاد در سال جاری نسبتا محدود بوده، اما استمرار این روند بیانگر آن است که بازار جهانی فولاد در حال عبور از دوره رشد کمی به سمت دوره‌ای است که کیفیت تولید، بهره‌وری، فناوری‌های نوین و انعطاف‌پذیری دربرابر نوسانات اقتصادی، نقش تعیین‌کننده‌تری در رقابت میان فولادسازان جهان ایفا خواهد کرد.