به گزارش بازار، نورالله بیرانوند، معاون تامین سرمایه و اقتصاد حمل‌ونقل راه‌ آهن جمهوری اسلامی ایران با اشاره به سهم حدود ۱۰ درصدی حمل‌ونقل ریلی بار در کشور اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۴۰ میلیون تن بار و ۳۰ میلیارد تن‌کیلومتر بار در شبکه ریلی جابه‌جا می‌شود که عمده آن مربوط به صنایع، معادن، سوخت و کالاهای اساسی است.

وی با بیان اینکه در برنامه هفتم توسعه سهم ۳۰ درصدی برای حمل‌ونقل ریلی هدف‌گذاری شده است، افزود: دستیابی به این هدف نیازمند فراهم شدن مقدماتی است که مهم‌ترین آنها ایجاد بازار رقابتی برای ریل است.

وی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین مزیت‌های حمل‌ونقل ریلی، کاهش مصرف سوخت است، اما پایین بودن قیمت حامل‌های انرژی در کشور باعث شده بخشی از تقاضای حمل به سمت جاده سوق پیدا کند. در شرایط فعلی، فعالیت اقتصادی در بخش‌هایی از شبکه ریلی حتی گران‌تر از حمل‌ونقل جاده‌ای تمام می‌شود.

بیرانوند با اشاره به توزیع نامتوازن بار در شبکه ریلی گفت: حدود ۷۰ درصد شبکه ریلی تنها ۳۰ درصد بار را جابه‌جا می‌کند و در مقابل، حدود ۷۰ درصد بار ریلی روی ۳۰ درصد شبکه متمرکز است. این مسئله نشان می‌دهد که ظرفیت موجود شبکه به شکل متوازن مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.

وی یکی دیگر از موانع توسعه حمل‌ونقل ریلی را نبود اتصال مناسب شبکه به مراکز و چشمه‌های بار دانست و گفت: در سیاست‌های صنعتی کشور بسیاری از مراکز تولید و بار به شبکه ریلی متصل نشده‌اند و همین موضوع موجب افزایش حمل‌ونقل ترکیبی و کاهش رقابت‌پذیری ریل شده است.

عضو هیئت‌مدیره راه‌آهن با اشاره به ضرورت توسعه خطوط ریلی در شرق کشور اظهار کرد: مسیر بافق تا تربت و سنگان در حال حاضر عمدتاً تک‌خطه است، در حالی که حجم قابل توجهی از بار در این منطقه وجود دارد و این مسیر باید به صورت دوخطه توسعه پیدا کند.

چالش یارانه سوخت و سازمان بهینه‌سازی

بیرانوند سرمایه‌گذاری بخش خصوصی را یکی از عوامل تعیین‌کننده در توسعه ریلی دانست و گفت: با وجود تلاش‌های انجام‌شده، پایین بودن قیمت سوخت باعث شده اقتصاد حمل‌ونقل ریلی برای بخش خصوصی جذابیت کافی نداشته باشد.

وی افزود: در ۱۸ ماه گذشته حدود ۸۰۰ میلیارد تومان یارانه سوخت به ۱۵ شرکت سرمایه‌گذار پرداخت شده، اما این روند با چالش‌هایی مواجه است. یکی از این چالش‌ها به اصلاحات ساختاری و ایجاد سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی مربوط می‌شود.

عضو هیئت‌مدیره راه‌آهن ادامه داد: بخش خصوصی نسبت به تأخیر در پرداخت به‌موقع سوبسیدها گلایه دارد و این موضوع می‌تواند انگیزه سرمایه‌گذاری در بخش ریلی را کاهش دهد.

وی از ارائه لایحه‌ای برای تقویت تقاضای حمل ریلی خبر داد و گفت: تلاش کرده‌ایم بدون وارد کردن فشار به قیمت کالاهای عمومی، اساسی، دارو و کالاهای معیشتی، برای شرکت‌های صنعتی مشوق‌هایی ایجاد کنیم تا بار خود را از جاده به ریل منتقل کنند. این طرح می‌تواند از سال آینده اجرایی شود.

رشت ــ آستارا گلوگاه کریدور شمال ــ جنوب

بیرانوند در ادامه با اشاره به نقش راه‌آهن در کریدورهای بین‌المللی شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب گفت: در کریدور شمال ـ جنوب، مسیرهای ریلی از طریق دریای خزر به شبکه ریلی کشور متصل شده و در نهایت به بنادر جنوبی از جمله بندر امام خمینی و در آینده نزدیک بندر چابهار می‌رسند.

وی افزود: مهم‌ترین گلوگاه ریلی کریدور شمال ـ جنوب، مسیر رشت ـ آستارا است که مقدمات قرارداد این پروژه با روسیه نهایی شده و موضوع تضامین، پیش‌پرداخت و مسائل فنی و مالی در مراحل پایانی قرار دارد.

معاون تامین سرمایه و اقتصاد حمل‌ونقل راه‌ آهن گفت: شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور در حال مدیریت این بخش از پروژه است و با تکمیل آن، امکان اتصال پیوسته‌تر بخش غربی دریای خزر به مسیر شمال ـ جنوب فراهم خواهد شد.

کریدور شرق ـ غرب؛ اتصال سرخس به ترکیه

بیرانوند با اشاره به کریدور شرق ـ غرب اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین پروژه‌های ریلی این کریدور، اتصال سرخس به مرز ترکیه است. در حال حاضر مرز رازی فعال است و ظرفیت آن حدود ۲ میلیون تن است.

وی ادامه داد: پروژه دیگری برای اتصال سرخس به مرز چشمه‌ثریا در دست اجراست که ظرفیت این مسیر در حالت تک‌خطه حدود ۱۰ میلیون تن و پس از دوخطه شدن حدود ۲۵ میلیون تن خواهد بود.

وی این پروژه را یکی از طرح‌های بزرگ توسعه ریلی کشور دانست و گفت: بخشی از پروژه در قطعات مختلف فعال است و تأمین مالی آن نیز از طریق فاینانس خارجی در حال پیگیری است.

عضو هیئت‌مدیره راه‌آهن همچنین از نهایی شدن قرارداد دوخطه و برقی‌سازی مسیر تهران ـ مشهد خبر داد و افزود: تأمین مالی پروژه اتصال تبریز به چشمه‌ثریا نیز در دست پیگیری است.

بیرانوند گفت: برای توسعه کریدور شرق ـ غرب برنامه‌ای چهار ساله در نظر گرفته شده است که اجرای آن می‌تواند ظرفیت ترانزیتی شبکه ریلی کشور را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.