ماجرای بازگشت تحریمهای نفتی ایران چه بود؟
مجوز موقت فروش نفت ایران که در چارچوب مذاکرات تهران و آمریکا از سوی وزارت خزانهداری آمریکا صادر شده بود، کمتر از سه هفته دوام آورد. واشنگتن این مجوز را در شرایطی لغو کرد که به گفته مقامهای آمریکایی...
به گزارش اقتصادآنلاین، وزارت خزانهداری آمریکا در تاریخ ۲۲ ژوئن، مجوزی موقت با عنوان Iran General License X برای فروش نفت و محصولات پتروشیمی ایران صادر کرد. این مجوز، تولید، تحویل، فروش و تخلیه نفت خام، فرآوردههای نفتی و محصولات پتروشیمی با منشأ ایران را تا ۲۱ اوت ۲۰۲۶ مجاز میکرد.
دامنه این مجوز تنها به فروش نفت محدود نبود و خدمات مرتبط با حملونقل دریایی، از جمله پهلوگیری ایمن، مدیریت کشتی، سوخترسانی، تأمین خدمه، بیمه، ثبت، پرچم، طبقهبندی و عملیات نجات را نیز دربر میگرفت. همچنین بر اساس متن این مجوز، پرداخت وجوه مربوط به خرید این محصولات میتوانست به دلار انجام شود.
تغییر مسیر آمریکا درباره لغو تحریمهای نفتی
اما دفتر کنترل دارایی امریکا OFAC به تازگی در بیانیهای از جایگزین شدن مجوز قبلی با مجوز جدیدی با نام General License X۱ خبر داد. پرسش اینجاست که پشت متن کوتاه مجوز جدید چه تغییری پنهان شده و این اتفاقات، آینده معادلات منطقهای را به کدام سمت میبرد؟
اصلاحیه جدید خزانهداری آمریکا چه میگوید؟
بر اساس اصلاحیه جدید وزارت خزانهداری آمریکا، مجوز قبلی فروش نفت ایران با عنوان General License X که قرار بود تا ۲۱ اوت ۲۰۲۶ اعتبار داشته باشد، از ۷ ژوئیه لغو و با مجوز تازهای به نام General License X۱ جایگزین شده است..
مهمترین تغییر در این اصلاحیه به محدود شدن معاملات جدید مربوط میشود. بر اساس این متن، واشنگتن دیگر اجازه انجام معاملات تازه برای خرید، فروش یا بارگیری نفت خام، فرآوردههای نفتی و محصولات پتروشیمی ایران را صادر نمیکند.
در این مجوز تنها یک فرصت محدود دهروزه تا ۱۷ ژوئیه در نظر گرفته است تا طرفهایی که پیشتر وارد معامله شده بودند، بتوانند روند پایانبندی و تسویه معاملات قبلی را انجام دهند.
همچنین بر اساس این اصلاحیه، هرگونه پرداخت به اشخاص یا نهادهای مسدودشده باید در حسابی مسدود در آمریکا نگهداری شود؛ به این معنا که وجوه مربوط به این پرداختها قابل انتقال آزادانه نخواهد بود.
به این ترتیب، مجوزی که کمتر از سه هفته قبل بهعنوان یک گشایش موقت برای فروش نفت ایران صادر شده بود، عملاً به فرصتی کوتاه برای پایاندادن به معاملات قبلی و تسویه تعهدات باقیمانده تبدیل شد.
نقش تنگه هرمز در تغییر معادلات
همزمان با صدور اصلاحیه جدید خزانهداری آمریکا، تنشها در محدوده تنگه هرمز بار دیگر به یکی از محورهای اصلی محاسبات واشنگتن تبدیل شد. رویترز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده که تصمیم آمریکا برای لغو مجوز موقت فروش نفت ایران، پس از هدف قرار گرفتن چند نفتکش در داخل یا نزدیکی تنگه هرمز اتخاذ شده است؛ اتفاقاتی که بار دیگر معادلات منطقهای را تحت تأثیر قرار داد.
با استناد به پیامی که رویترز از یک مقام آمریکایی نقل کرده، تنگه هرمز در ادامه تصمیمگیریها درباره منطقه نقش پررنگتری پیدا کرده است؛ تنگهای که هر نشانهای از ناامنی و تنش در آن میتواند بر هزینه حملونقل، بیمه نفتکشها، انتظارات بازار نفت و حتی محاسبات سیاسی طرفهای درگیر اثر بگذارد. از همین رو، به نظر میرسد تحولات هرمز یکی از مهمترین عواملی بوده که مسیر مجوز موقت فروش نفت ایران را تغییر داده است..
واکنش طرفین؛ محاصره دریایی مجدد؟
پس از صدور اصلاحیه جدید خزانهداری آمریکا، تحولات خیلی زود از سطح یک تصمیم نفتی و تحریمی فراتر رفت و وارد فاز نظامی شد.
سنتکام اعلام کرد ارتش آمریکا در پاسخ به حمله به سه کشتی تجاری در محدوده تنگه هرمز، حملاتی را علیه اهدافی در ایران انجام داده است؛ حملاتی که به گفته واشنگتن برای تحمیل هزینه به تهران در پی آنچه «هدف قرار دادن تردد تجاری در آبهای بینالمللی» خوانده شده، انجام شد.
همزمان، اکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی نوشت که اهداف این حملات شامل سامانههای پدافندی، تجهیزات نظارت ساحلی، موشکهای زمینبههوا، سایتهای موشک کروز ضدکشتی، محلهای پرتاب پهپاد و برخی تأسیسات بندری بوده است. اکسیوس همچنین گزارش داد که حملات تازه از نظر دامنه و قدرت، چند برابر گستردهتر از حملات قبلی در هرمز بوده است.
در مقابل، وزارت خارجه ایران لغو مجوز نفتی و حملات آمریکا را نقض تفاهم موقت دانست و اعلام کرد واشنگتن مسئول پیامدهای این اقدام خواهد بود.
در همین فضا، والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد که کشتیهای جنگی آمریکا در حالت آمادهباش قرار دارند تا در صورت تصمیم دونالد ترامپ، بنادر ایران را دوباره محاصره کنند.
به این ترتیب، لغو مجوز موقت فروش نفت ایران تنها یک تصمیم حقوقی یا تحریمی نبود، بلکه به نشانهای از تغییر دوباره فضای تنش میان تهران و واشنگتن تبدیل شد. همزمانی این تصمیم با حملات نظامی، واکنش ایران و مطرح شدن دوباره گزینه محاصره دریایی نشان میدهد که پرونده هرمز بار دیگر در مرکز معادلات نفتی، امنیتی و سیاسی منطقه قرار گرفته است.