نفت ایران بدون مشتری ماند / چین و هند میدان را خالی کردند

به گزارش اقتصادآنلاین، در حالی که انتظار می‌رفت کاهش محدودیت‌های آمریکا مسیر فروش نفت ایران را هموار کند، تازه‌ترین گزارش بلومبرگ نشان می‌دهد میلیون‌ها بشکه نفت ایران همچنان در آب‌های آسیا سرگردان مانده و مشتری ندارد؛ وضعیتی که برخلاف پیش‌بینی‌ها از سرعت‌گرفتن صادرات، نشانه‌ای از ایست معاملاتی در بازار نفت ایران است.

گزارش تأکید می‌کند تصمیم دولت آمریکا برای اعطای یک فرصت ۶۰ روزه به تهران جهت فروش نفت، موجی از خوش‌بینی ایجاد کرده بود. تصور این بود که در این بازه زمانی، محموله‌های معطل‌شده سریع‌تر تخلیه شده و قراردادهای تازه منعقد شود. اما داده‌های جدید شرکت کپلر نشان می‌دهد بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت خام ایران دست‌کم هفت روز است که در آب‌های آسیا بدون مقصد مشخص معطل مانده؛ رقمی که فقط طی یک هفته ۱۸ درصد افزایش داشته است.

همچنین برآوردهای ورتکسا و بلومبرگ نشان می‌دهد بین ۵۸ تا ۶۸ میلیون بشکه نفت ایران یا روی آب در حال جابه‌جایی است یا در موقعیت شناور منتظر مشتری مانده است. نکته مهم اینکه بیش از ۹۰ درصد این محموله‌ها مقصد نهایی مشخصی ندارند؛ بخشی از نفتکش‌ها مقصد خود را «For Orders» یا سنگاپور ثبت کرده‌اند—اصطلاحی که به‌معنای انتظار برای یافتن خریدار یا انجام انتقال کشتی به کشتی در تنگه مالاکا است.

چرا فروش نفت ایران متوقف شده است؟

سقوط تقاضا در آسیا

بلومبرگ مهم‌ترین عامل را ضعف کم‌سابقه تقاضا در پالایشگاه‌های آسیایی می‌داند.

پالایشگاه‌های مستقل چین، بزرگ‌ترین خریداران نفت ایران در پایین‌ترین نرخ فعالیت ۹ سال اخیر قرار دارند و تمایلی به خرید محموله‌های جدید ندارند. پالایشگاه‌های دولتی چین نیز به دلیل ریسک تأمین مالی و احتمال بازگشت تحریم‌ها ترجیح داده‌اند وارد معامله جدید با ایران نشوند.

آخرین آمار وارداتی چین نشان می‌دهد در ماه ژوئن واردات نفت ایران به حدود ۶۵۴ هزار بشکه در روز سقوط کرده؛ یعنی بیش از نصف نسبت به ماه قبل. هرچند در روزهای اخیر یک محموله در چین تخلیه شده، اما این میزان با سطح خرید پیش از تنش‌ها فاصله قابل‌توجهی دارد.

بازگشت نفت خلیج‌فارس به بازار

پس از کاهش تنش‌ها، صادرات نفت دیگر تولیدکنندگان منطقه دوباره از مسیر تنگه هرمز روان شده و پالایشگاه‌های آسیایی که در دوره بحران به دنبال جایگزین بودند، نیازشان را از سایر عرضه‌کنندگان تأمین کرده‌اند. بنابراین بازار آسیا با کمبود عرضه مواجه نیست و خریداران عجله‌ای برای خرید نفت ایران ندارند.

ابهام در تحریم‌ها و ریسک معامله

اگرچه واشنگتن محدودیت‌ها را به‌طور موقت کاهش داده، اما اتحادیه اروپا و بریتانیا همچنان محدودیت‌های بیمه‌ای و حمل‌ونقلی را حفظ کرده‌اند. خریداران نگران‌اند اگر مذاکرات شکست بخورد، آمریکا پیش از پایان مهلت ۶۰ روزه تحریم‌ها را بازگرداند و محموله‌های در مسیر با مشکل مواجه شوند.

تردید هند

هند، دیگر مشتری بزرگ نفت ایران هنوز تصمیمی برای ازسرگیری واردات نگرفته است. مقام‌های هندی گفته‌اند پالایشگاه‌ها تا پایان اوت نفت کافی در اختیار دارند و تا روشن شدن وضعیت پرداخت دلاری و سیاست نهایی آمریکا، خرید نفت ایران را به تعویق انداخته‌اند.

آیا تخفیف بیشتر، تنها راه باقی‌مانده است؟

بلومبرگ پیش‌بینی می‌کند اگر ایران سطح تخفیف‌ها را افزایش دهد، ممکن است برخی پالایشگاه‌های آسیایی برای بهره‌برداری از نفت ارزان‌تر، بخشی از خریدهای خود را جابه‌جا کنند. این رویکرد می‌تواند تقاضا را تا حدی تحریک کند، اما همچنان وابسته به وضعیت تقاضای چین، ریسک‌های تحریمی و شرایط بازار نفت خلیج‌فارس خواهد بود.

در مجموع، نفت ایران علی‌رغم فرصت ۶۰ روزه آمریکا، مشتری ندارد. نه چین که در حال کاهش فعالیت پالایشی است قصد خرید دارد، و نه هند تا روشن شدن تکلیف سیاسی و مالی وارد معامله می‌شود. هم‌زمان، بازار آسیا از نظر عرضه خلأیی احساس نمی‌کند. در چنین شرایطی، بخش قابل توجهی از نفت ایران همچنان روی آب مانده و تخفیف‌های بیشتر شاید تنها ابزار تهران برای بازگرداندن بخشی از سهم از دست‌رفته‌اش باشد.