بازار جهانی نفت در شوک جدید / اختلال در تنگه هرمز بازار را نگران کرد
اختلال در مسیر صادرات نفت از تنگه هرمز و کاهش ذخایر جهانی، بازار نفت را وارد مرحلهای جدید از نگرانی درباره تداوم قیمتهای بالا کرده...
به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایسنا، قیمت نفت بیش از یک هفته است که با ادامه تجاوز نظامی آمریکا به ایران و پاسخ کوبنده تهران، در حال افزایش است، زیرا با وجود صحبتهای اخیر در مورد اشباع عرضه، بازار فیزیکی نشانههایی از کمبود عرضه را نشان میدهد و این به معنای افزایش قیمت نفت برای مدت طولانیتر است.
پس از اجرایی شدن تفاهمنامه ایران و آمریکا در ژوئن که بازگشایی تدریجی تنگه هرمز و بهبود ترافیک از این مسیر را به همراه داشت، تحلیلگران به سرعت در مورد اشباع عرضه نفت در جهان هشدار دادند. با این حال، با اقدام آمریکا در نقض این توافق، ترافیک از طریق تنگه هرمز بار دیگر فلج شده و در همین حال، ذخایر جهانی نفت مانند برف در حال آب رفتن است.
آژانس بینالمللی انرژی در جدیدترین گزارش ماهانه خود از بازار نفت اعلام کرد که در ژوئن، عرضه جهانی نفت تحت تاثیر تفاهمنامه ایران و آمریکا به میزان ۴.۱ میلیون بشکه در روز بهبود یافت. با این حال، این آژانس خاطرنشان کرد حتی با وجود بهبود چشمگیر، تولید جهانی نفت ۹.۴ میلیون بشکه در روز کمتر از قبل از شروع جنگ علیه بوده است. آژانس بینالمللی انرژی همچنین گزارش کرد با وجود اینکه ذخایر نفت تحت رصد این آژانس در ژوئن ۲۱ میلیون بشکه افزایش یافت، برداشت از ذخایر ادامه دارد. ذخایر نفت خام کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) پس از کاهش ۷۳ میلیون بشکهای در ماه قبل، ۶۲ میلیون بشکه در ژوئن کاهش یافته است.
در همین حال، آمریکا به دلیل برداشت گسترده ذخایر از زمان آغاز تجاوز نظامی به ایران، به سطوح بسیار پایین در تاسیسات ذخیرهسازی نفت خود نزدیک میشود. وال استریت ژورنال در اوایل ژوئیه گزارش داد که این برداشتها، ذخایر در کاشینگ اوکلاهما را به حداقل سطح عملیاتی رسانده است، به این معنی که برداشت بیشتر از این تاسیسات عاقلانه نخواهد بود زیرا خود تاسیسات ذخیرهسازی را به خطر میاندازد. در اخبار نگرانکنندهتر، وال استریت ژورنال در همان خبر گزارش داد که موجودی در ذخایر استراتژیک نفت نیز در حال کاهش است و در پایینترین سطح از سال ۱۹۸۳ قرار دارد.
اندی لیپو، رئیس شرکت «لیپو اویل اسوشیتس» به وال استریت ژورنال گفت: «بدترین ترسهای بازار نفت همچنان میتواند در اواخر امسال با رسیدن به حداقل سطح عملیاتی محقق شود.» لیپو افزود: «تنها راه برای متعادل کردن قیمتها، افزایش قیمتها است، به طوری که تقاضا نابود شود.»
قیمتها، یعنی قیمت سوخت، احتمالا مسیر افزایشی را خواهند پیمود، زیرا عرضه سوخت همچنان محدود است. وال استریت ژورنال دوباره گزارش کرد تفاوت بین قیمت نفت خام و قیمت سوخت، از ابتدای ژوئیه به ۰.۹۰ دلار در هر گالن افزایش یافته است.
دلیل این اختلاف، اگر بتوان آن را چنین نامید، به اندازه کافی ساده است. در مورد نفت خام، وقتی قیمتها پس از مسدود شدن تنگه هرمز افزایش یافت، چین واردات زیاد آن را متوقف کرد. چین برای خود ذخایر نفتی قابل توجهی ایجاد کرده بود که از آن برای تحمل شوک عرضه استفاده میکرد. با این حال، هیچ ذخیره قابل مقایسهای برای سوخت وجود نداشت و آسیب دیدن پالایشگاههای خاورمیانه در طول جنگ، به پیچیدهتر شدن اوضاع دامن زد، در حالی که در روسیه، حملات پهپادی اوکراین به تولید مسکو آسیب رسانده و به ممنوعیت صادرات دیزل منجر شده است.
این بدان معناست که حتی اگر قیمت نفت از سطح بالای فعلی خود کاهش یابد که معمولا پس از پستهای شبکه اجتماعی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گاهی اوقات اتفاق میافتد، این به معنای کاهش فوری قیمت سوخت نخواهد بود. طبق دادههای آژانس بینالمللی انرژی، پالایشگاههای خاورمیانه در سه ماهه دوم امسال ۲۰ درصد کمتر از مدت مشابه سال ۲۰۲۵ نفت خام پالایش کردند. در روسیه، حملات پهپادی حدود ۲۵ درصد از ظرفیت پالایش را غیرفعال کرده که به ممنوعیت دیزل منجر شده است و این اتفاق، تاثیر موجی بر بازارهای جهانی خواهد داشت زیرا روسیه به طور متوسط ۱۱ درصد از دیزل جهان را تامین میکند.
یکی دیگر از پیچیدگیهای بازارهای سوخت از طرف تقاضا است. در نتیجه جنگ، تقاضا تا حدودی کاهش یافته است، اما در کل، تقاضا برای سوخت – و همچنین برای دیزل – همچنان مقاوم باقی مانده است، همانطور که در زمانهای عرضه مشکلدار به دلیل وابستگی اقتصاد جهانی به این سوختها، معمولا برای تقاضای سوخت اتفاق میافتد. به دلیل همین وابستگی، دولتها تمایل دارند هر کاری که میتوانند برای محافظت از مصرفکنندگان سوخت انجام دهند و این امر، کاهش تقاضا را چالشبرانگیز میکند.
بر اساس گزارش اویل پرایس، کاهش تقاضا به عنوان تنها راه مطمئن برای کاهش قیمت کالاهای انرژی در زمان کمبود عرضه ذکر شده است. با این حال، وابستگی فوقالذکر به اقتصاد جهانی به این کالاهای انرژی، ماهیت پرخطر رویکرد تثبیت قیمت را برجسته میکند.
گلدمن ساکس در جدیدترین پیشبینی خود در واکنش به تحولات ژئوپلیتیکی در خاورمیانه هشدار داده است که اگر جنگ در منطقه ادامه یابد و تنگه هرمز برای مدت طولانیتری بسته بماند، قیمت نفت خام میتواند تا پایان سال به ۱۲۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد.