سایه سنگین گرانی سوخت بر بلیت هواپیما

به گزارش بازار، به گفته شرکت‌های هواپیمایی بزرگ آمریکا و تحلیلگران این صنعت، مسافران ممکن است حتی در صورت کاهش قیمت نفت و سوخت جت، همچنان مجبور به پرداخت هزینه‌های بالای بلیت هواپیما باشند.

قیمت سوخت جت پس از آغاز جنگ ایران به‌شدت افزایش یافت، در فصل بهار افت قابل‌توجهی را تجربه کرد و سپس با ادامه تابستان دوباره جهش کرد. به گفته برت هاوس، اقتصاددان و استاد دانشکده کسب‌وکار کلمبیا، چنین نوساناتی برنامه‌ریزی بلندمدت را برای شرکت‌های هواپیمایی دشوارتر می‌کند و به آنها دلیلی برای احتیاط در کاهش قیمت بلیت می‌دهد.

در طول دوران جنگ، قیمت سوخت جت حتی سریع‌تر از قیمت نفت افزایش یافت؛ امری که بازتاب‌دهنده قیمت بالاتر نفت خام و همچنین کمبود عرضه این سوخت پالایش‌شده است که یکی از بزرگ‌ترین هزینه‌های عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی محسوب می‌شود. شرکت‌های هواپیمایی برخی پروازهای کم‌سود را حذف و قیمت بلیت و هزینه‌های حمل بار را افزایش دادند، هرچند شرکت‌های بزرگ آمریکایی اعلام کردند درآمد حاصل از افزایش تعداد مسافران در ابتدا تنها بخشی از هزینه‌های سرسام‌آور سوخت را پوشش می‌داد.

با این حال، قیمت بلیت هواپیما همگام با نوسانات قیمت سوخت تغییر نکرده است. شاخص سوخت جت Argus در آمریکا از اوج ۴.۸۸ دلار در هر گالن در اوایل آوریل به پایین‌ترین سطح دوران جنگ، یعنی ۲.۷۰ دلار در ژوئن سقوط کرد، اما میانگین قیمت بلیت‌ها همچنان بالا باقی ماند.

بر اساس داده‌های اداره آمار حمل‌ونقل، میانگین قیمت بلیت، بدون احتساب هزینه‌های اختیاری برای خدماتی مانند تحویل بار و انتخاب صندلی، از ۴۰۵ دلار در سه‌ماهه پایانی سال ۲۰۲۵ به ۴۲۸ دلار در سه‌ماهه نخست سال جاری و سپس به ۴۳۶ دلار در بازه زمانی آوریل تا ژوئن افزایش یافت.

هاوس اظهار داشت: بخشی از این عدم تناسب میان قیمت سوخت و قیمت بلیت به مسئله زمان‌بندی مربوط می‌شود. شرکت‌های هواپیمایی معمولاً چند ماه قبل، با در نظر گرفتن هزینه‌های پیش‌بینی‌شده سوخت و سایر مخارج، درباره تعداد پروازها و صندلی‌های قابل‌ارائه تصمیم‌گیری می‌کنند و فروش بلیت را حتی زودتر از آن آغاز می‌کنند.

او توضیح داد: اگرچه قیمت صندلی‌ها در یک پرواز واحد ممکن است بارها تغییر کند، اما در صورت جهش ناگهانی قیمت سوخت، شرکت‌های هواپیمایی نمی‌توانند برای صندلی‌هایی که قبلاً فروخته شده‌اند، مبلغ بیشتری دریافت کنند.

هاوس گفت: «تنها سطح هزینه‌های سوخت نیست که برای شرکت‌های هواپیمایی مشکل یا چالش ایجاد می‌کند؛ مسئله نوسان هم هست.»

در حالی که شرکت‌های هواپیمایی برنامه‌های پروازی و قیمت‌های خود را برای باقیمانده سال تغییر می‌دهند، تاکنون نشانه‌های اندکی از کاهش فشار هزینه‌ها برای مسافران دیده می‌شود. بر اساس گزارش وزارت کار آمریکا، قیمت بلیت هواپیما در این کشور در مرداد نسبت به سال قبل ۲۳ درصد افزایش داشت. همچنین طبق شاخص Argus، قیمت سوخت جت در ماه جاری به روند صعودی خود ادامه داد و در ۱۷ سپتامبر به ۴.۵۳ دلار در هر گالن رسید.

روز جمعه، میانگین قیمت سوخت در چهار بازار ایالات متحده که توسط این شاخص رصد می‌شوند، به ۴.۳۰ دلار در هر گالن رسید؛ رقمی که تقریباً دو برابر میانگین قیمت در سال ۲۰۲۵ است. شرکت رزرو سفر Hopper نیز در گزارشی که همان روز منتشر شد، اعلام کرد مسافرانی که به دنبال خرید بلیت برای تعطیلات هستند، با بالاترین قیمت‌های یک دهه اخیر مواجه شده‌اند.

این شرکت که قیمت‌های موجود در جست‌وجوهای پرواز را رصد می‌کند، برآورد کرد که در هفته گذشته، میانگین قیمت بلیت رفت‌وبرگشت داخلی برای سفر در تعطیلات «روز شکرگزاری» ۴۰۲ دلار و برای تعطیلات «کریسمس» ۴۵۲ دلار بوده است؛ ارقامی که به‌ترتیب ۳۱ و ۲۳ درصد بیشتر از سال گذشته هستند.

فشار بر شرکت‌های هواپیمایی و مسافران تنها به ایالات متحده محدود نمی‌شود. بر اساس «سامانه پایش قیمت سوخت جت» متعلق به انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (IATA)، میانگین جهانی قیمت سوخت جت در ۲۷ فوریه، یک روز پیش از آغاز جنگ، حدود ۹۹ دلار در هر بشکه بود. به گفته IATA و با استناد به داده‌های S&P Global Energy Platts، قیمت‌ها تا اوایل آوریل بیش از دو برابر شد و به ۲۰۹ دلار رسید؛ سپس برای نزدیک به سه ماه کاهش یافت و پس از آغاز دوباره روند صعودی، در اواسط سپتامبر به ۱۹۵ دلار در هر بشکه رسید.

فشار مجدد بر قیمت سوخت جت ناشی از همان اختلالاتی است که موجب جهش قیمت گازوئیل شده‌اند. درگیری‌های نظامی، تولید پالایشگاه‌ها و صادرات سوخت از خاورمیانه را محدود کرده و حملات اوکراین نیز به پالایشگاه‌های روسیه آسیب رسانده است. از آنجا که گازوئیل و سوخت جت محصولات مرتبط هستند و برای سهمی از خروجی پالایشگاه‌ها با یکدیگر رقابت می‌کنند، کمبود یکی از آنها می‌تواند فشار مضاعفی بر قیمت و دسترسی به دیگری وارد کند. IATA انتظار دارد سوخت تقریباً یک‌سوم هزینه‌های عملیاتی خطوط هوایی را در سال جاری تشکیل دهد که نسبت به حدود یک‌چهارم در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است.

مایک لسکینن، مدیر ارشد مالی، گفت زمانی که قیمت سوخت دوباره افزایش یافت، حدود ۳۵ درصد از بلیت‌های یونایتد برای سه‌ماهه پایانی سال از قبل رزرو شده بود و این شرکت هواپیمایی نمی‌توانست این کرایه‌ها را به‌صورت عطف به ماسبق افزایش دهد. او گفت این شرکت هواپیمایی انتظار دارد هزینه‌های بالاتر سوخت خود را از طریق درآمد جبران کند، اما نه بلافاصله.

لسکینن در کنفرانس سرمایه‌گذاران در ۲۵ شهریور درباره افزایش قیمت سوخت جت گفت: «من واقعاً اهمیتی نمی‌دهم که قیمت بالا بماند. من فقط به ثبات آن نیاز دارم.»

زمانی که طول می‌کشد تا خطوط هوایی هزینه‌های خود را جبران کنند، به این معناست که مسافران ممکن است حتی با کاهش قیمت‌ها، همچنان هزینه افزایش قیمت سوخت را بپردازند. استفن ترینور، استاد امور مالی در دانشگاه ایالتی کالیفرنیا، چیکو، که درباره مواجهه خطوط هوایی با ریسک قیمت سوخت مطالعه کرده است، گفت قیمت سوخت جت باید کاهش یابد و پایین بماند تا قیمت بلیت هواپیما به‌طور پایدار کاهش یابد.

سرعت افزایش اخیر قیمت سوخت جت، پیش‌بینی‌های شرکت‌های هواپیمایی آمریکا را با دشواری مواجه کرده است. همین اواخر، در ۱۹ شهریور، شرکت JetBlue برآورد خود از میانگین قیمت سوخت برای دوره ژوئیه تا سپتامبر را به ۳.۹۶ دلار در هر گالن افزایش داد. پس از آن روند صعودی قیمت‌ها ادامه یافت؛ به‌طوری که شاخص سوخت جت Argus در ایالات متحده یک هفته بعد به ۴.۵۳ دلار در هر گالن رسید و در روزهای پایانی آن فصل نیز همچنان بالاتر از ۴.۲۵ دلار باقی ماند.

دوون مِی، مدیر ارشد مالی شرکت American Airlines، اظهار داشت هر یک پنی افزایش قیمت در هر گالن، حدود ۱۰ میلیون دلار به هزینه فصلی سوخت این شرکت می‌افزاید. مِی که در کنفرانس سرمایه‌گذاران در ماه جاری سخن می‌گفت، خاطرنشان کرد که افزایش‌های اخیر، هزینه‌های سوخت این شرکت هواپیمایی را در سه‌ماهه چهارم حدود یک میلیارد دلار افزایش خواهد داد.

شرکت‌های هواپیمایی American، United و Southwest اعلام کرده‌اند که به دلیل افزایش هزینه‌های سوخت، در حال کاهش بیشتر برنامه‌های پروازی خود، به‌ویژه در مسیرهای کم‌سود هستند. برای نمونه، شرکت United برخی از پروازهای ماه دسامبر را لغو کرد و هشدار داد که در صورت تداوم گرانی سوخت، کاهش‌های بیشتری در سال ۲۰۲۷ اعمال خواهد شد. شرکت American نیز اعلام کرد که انتظار دارد رشد سال آینده‌اش کندتر از پیش‌بینی‌های چند ماه پیش باشد.

مسافرانی که بلیت‌های خود را در لحظات آخر خریداری می‌کنند، باید بهای سنگینی بپردازند. بر اساس تحلیل Deutsche Bank از قیمت‌گذاری پروازها، میانگین نرخ بلیت یک‌طرفه داخلی شرکت Allegiant Air برای خرید در همان روز پرواز، طی یک هفته ۲۱ درصد جهش کرد و در ۲۷ شهریور به ۲۸۰ دلار رسید. رقم مشابه برای بلیت‌های American Airlines در همان روز، ۴۶۳ دلار بود که رشدی ۶ درصدی را نشان می‌داد.

برای مسافرانی که به امید کاهش نرخ بلیت منتظر مانده‌اند، ممکن است طول دوره انتظار حتی از مدت زمان خود جنگ نیز فراتر رود.

هاوس گفت: «احتمال اینکه هزینه‌های اضافی سوخت (سارجارژ) حذف شوند و قیمت بلیت هواپیما در ماه‌های پیش رو کاهش یابد، بسیار اندک است.»