مشکلات نقدینگی زنجیره تامین دارو را در کشور تحت تاثیر قرار داده است

حمیدرضا بنفشه در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به نام‌گذاری پنجم شهریور به عنوان روز داروساز اظهار کرد: این روز مصادف با زادروز محمد بن زکریای رازی، دانشمند برجسته ایرانی است که در حوزه‌های مختلفی از جمله پزشکی، داروسازی، شیمی، ریاضیات و نجوم سرآمد زمان خود بود. رازی از پیشروان علم شیمی و از چهره‌های برجسته تاریخ پزشکی و داروسازی به شمار می‌رود.

وی با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های داروسازان، دسترسی آسان مردم به آنهاست، ابراز کرد: داروسازان در خط مقدم مواجهه مردم با نظام سلامت قرار دارند و شهروندان می‌توانند بدون نیاز به دریافت وقت و پرداخت هزینه ویزیت، برای دریافت مشاوره دارویی به آنها مراجعه کنند. این ظرفیت می‌تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت خدمات سلامت داشته باشد.

معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی کاشان تصریح کرد: داروسازان اشراف بسیار خوبی بر اطلاعات دارویی دارند و می‌توانند در زمینه مصرف صحیح دارو، دوز مصرف، فاصله زمانی مصرف و نحوه استفاده از دارو به بیماران کمک کنند. حتی زمان مصرف دارو نسبت به وعده‌های غذایی و ساعات مختلف شبانه‌روز می‌تواند بر میزان اثربخشی آن تأثیرگذار باشد.

وی برای مثال با اشاره به لووتیروکسین گفت: این دارو به‌شدت تحت تأثیر غذا قرار می‌گیرد و معمولاً باید صبح ناشتا و حداقل یک ساعت پیش از صبحانه مصرف شود. مصرف همزمان آن با غذا یا چای می‌تواند جذب دارو را کاهش داده و در نتیجه اثر درمانی آن را کم کند. این موضوع نمونه‌ای از نکات ظریفی است که مشاوره داروساز می‌تواند در درمان بیماران مؤثر باشد.

بنفشه ادامه داد: ویتامین‌های محلول در چربی مانند ویتامین‌های A، D و K معمولاً پس از غذا جذب بهتری دارند، در حالی که برخی داروهای دیگر باید در شرایط متفاوتی مصرف شوند. همچنین داروهای مهارکننده پمپ پروتون مانند امپرازول و پنتوپرازول برای اثربخشی مناسب، معمولاً باید پیش از غذا و به‌ویژه صبح ناشتا مصرف شوند. رعایت این نکات ساده می‌تواند اثر درمانی دارو را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.

وی با بیان اینکه جایگاه داروساز در نظام سلامت کشور نیازمند بازتعریف است، اظهار کرد: ایران از معدود کشورهایی است که دوره دکترای حرفه‌ای داروسازی دارد و دانشجویان این رشته آموزش‌های تخصصی و گسترده‌ای دریافت می‌کنند، اما پس از فارغ‌التحصیلی به اندازه کافی از ظرفیت علمی داروسازان برای ارتقای سلامت جامعه استفاده نمی‌شود.

معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی کاشان افزود: بخشی از این مسئله به فرهنگ عمومی بازمی‌گردد و مردم باید از داروساز مسئول فنی داروخانه درباره نحوه صحیح مصرف دارو سؤال کنند. از سوی دیگر، داروسازان نیز باید اطلاعات تخصصی خود را به‌روز نگه دارند؛ زیرا سالانه تعداد قابل توجهی داروی جدید در جهان معرفی می‌شود و اطلاعات دارویی به‌سرعت در حال تغییر است.

وی با اشاره به توان صنعت داروسازی کشور گفت: ایران با فاصله زمانی نسبتاً کمی از معرفی بسیاری از داروهای جدید در جهان، امکان تولید یا واردات آنها را فراهم می‌کند. به گفته وی، تولید داخلی داروهای نوین، از جمله برخی داروهای مورد استفاده در حوزه کاهش وزن، نشان‌دهنده توان فنی و دانش تخصصی داروسازان و شرکت‌های دانش‌بنیان کشور است.

بنفشه با اشاره به آمار رسمی سازمان غذا و دارو اظهار کرد: فعالیت شرکت‌های داروسازی داخلی در سال گذشته حدود ۲.۵ میلیارد دلار صرفه‌جویی ارزی برای کشور ایجاد کرده است. صنعت داروسازی از صنایع پیشرفته کشور محسوب می‌شود و در صورت رفع برخی موانع، علاوه بر تأمین نیاز داخلی، ظرفیت قابل توجهی برای صادرات و ارزآوری دارد.

وی درباره وضعیت دارویی کشور نیز گفت: «اوضاع دارویی کشور خوب نیست» و طی یک سال اخیر دسترسی صنعت داروسازی به مواد اولیه کاهش یافته و واردات برخی داروها نیز دشوارتر و گران‌تر شده است. کاهش تأمین ارز ترجیحی دارو نیز بر قیمت‌ها اثر گذاشته است. بنفشه با قدردانی از داروسازان کاشان افزود: در منطقه کاشان ۱۲۵ داروخانه فعال است و بخش مهمی از فشار ناشی از مشکلات دارویی و افزایش قیمت‌ها بر دوش داروخانه‌هاست؛ چراکه صنایع دارویی برای تأمین نقدینگی، دارو را عمدتاً نقدی یا با مهلت کوتاه در اختیار داروخانه‌ها قرار می‌دهند، در حالی که داروخانه‌ها دارو را به بیماران به صورت بیمه‌ای عرضه می‌کنند و سازمان‌های بیمه‌گر در حال حاضر حدود ۸ تا ۱۰ ماه به داروخانه‌ها بدهکار هستند. این وضعیت، مشکلات نقدینگی در زنجیره دارو را تشدید کرده است.