نگاهداری: ایران در شرایط فشار و حتی جنگ، توان مقاومت دارد 

به گزارش خبرگزاری مهر، بابک نگاهداری، در خصوص تعبیر برخی در خصوص دولت فرومانده با بیان اینکه این تعبیر بیش از آنکه یک مفهوم تحلیلی باشد، یک تعبیر سیاسی است، گفت: اگر دولت را صرفاً قوه مجریه و مجموعه‌ای از وزارتخانه‌ها بدانیم، طبیعتاً دولت فرومانده را هم باید در سطح عملکرد اجرایی یک کابینه تحلیل کنیم. اما در ادبیات حکمرانی، دولت معنای گسترده‌تری دارد. دولت یعنی ظرفیت رسمی کشور برای تصمیم‌گیری، اجرا، تنظیم‌گری، تأمین امنیت، تولید اعتماد و نمایندگی منافع ملی.

دولت فرومانده به ‌تدریج توان حل مسئله، اقناع جامعه و برقراری ارتباط مؤثر با جهان را از دست می‌دهد

وی با بیان اینکه بر این اساس، دولت فرومانده دولتی نیست که فقط در یک یا چند حوزه ضعف داشته باشد، تصریح کرد: دولت فرومانده دولتی است که به ‌تدریج توان حل مسئله، اقناع جامعه، حفظ انسجام، مدیریت بحران و برقراری ارتباط مؤثر با جهان را از دست می‌دهد. در چنین وضعیتی، مسئله از ناکارآمدی یک دستگاه عبور می‌کند و به فرسایش ظرفیت حکمرانی می‌رسد.

دولت فرومانده می‌تواند پروژه دشمنان ایران باشد

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس، با بیان اینکه دولت فرومانده می‌تواند پروژه دشمنان ایران باشد، خاطرنشان کرد: دشمنان ایران فکر می‌کردند امکان یک پیروزی سریع در برابر ایران را خواهند داشت. اما نتیجه چیزی شد که انتظارش را نداشتند. انگاره ایران ضعیف که در نظام محاسباتی‌شان شکل گرفته بود، بعد از جنگ ۴۰ روزه تغییر پیدا کرد. کاملاً متوجه شده‌اند که ایران قدرتی دارد که با حمله نظامی امکان تسلیم و شکست آن وجود ندارد.

دشمن می‌خواهد کاری کند که نظام حکمرانی کشور دچار فرسودگی شود

وی مسیر دیگر را ضعیف‌سازی ایران از طریق راه‌های غیرنظامی پس از آتش‌بس دانست و خاطرنشان کرد: دشمن تلاش دارد تا کشور را در زیر سایه جنگ و به تعبیر رهبر شهید انقلاب‌ «وضعیت نه جنگ نه صلح» ببرد و کاری بکند که نظام حکمرانی کشور دچار فرسودگی شود.

نگاهداری یادآور شد: پروژه دولت فرومانده از سوی دشمن یعنی کشور را به نقطه‌ای برسانیم که در داخل، مردم به توان حل مسئله نهادهای رسمی باور نداشته باشند. در عرصه خارجی، شرکای بالقوه آن کشور را پرریسک و ناتوان ارزیابی کنند. در اقتصاد، افق تصمیم‌گیری کوتاه شود و در فضای عمومی، هر مسئله‌ای به نشانه‌ای از بی‌فایدگی و بن‌بست تبدیل شود.

وی ادامه داد: در این پروژه، دشمن ممکن است از تحریم، فشار رسانه‌ای، عملیات روانی، ایجاد شکاف اجتماعی، اخلال در روابط منطقه‌ای و تخریب تصویر کشور در افکار عمومی استفاده کند. اما بخش مهم‌تر ماجرا به درون کشور مربوط است. اینکه خودمان نهادهای رسمی را بی‌اعتبار کنیم. هر موفقیتی را کوچک بشماریم. هر اختلافی را به بحران هویتی تبدیل کنیم و به‌جای اصلاح ضعف‌ها، اصل توان ملی را زیر سؤال ببریم.

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس، با بیان اینکه دولت فرومانده، مطلوب دشمنی است که می‌خواهد ایران تصمیم‌ناپذیر، منزوی، بی‌اعتماد و گرفتار در منازعات فرسایشی باشد، در تبیین خطر تضعیف ساختار اداره کشور و خودتحقیری ملی، تاکید کرد: این دو، دو مسیر متفاوت اما مکمل برای فرسایش دولت‌اند. مسیر نخست، تضعیف مستقیم سازوکارهای رسمی است. وقتی به دلایل سیاسی، انتخاباتی یا جناحی، اعتماد مردم به مسئولین کشور تخریب می‌شود، هزینه آن فقط متوجه یک دولت یا جریان سیاسی نیست. این کشور است که در مجموع، قدرت تصمیم‌گیری و ایستادگی خود را از دست می‌دهد. ما اگر فکر می‌کنیم می‌توانیم به اعتبار آقایان پزشکیان، قالیباف، اژه‌ای و سایر مسئولان کشور آسیب بزنیم بی‌آنکه اعتبار رئیس‌جمهور، رئیس‌مجلس و رئیس قوه قضاییه نظام دچار آسیب نشود؛ یا دچار یک خطای شناختی جدی هستیم و یا اینکه غرض‌های دیگری داریم.

کاهش اعتماد به دولت، کاهش اعتماد به ظرفیت حل مسئله کشور است

وی با بیان اینکه هیچ جریانی نمی‌تواند بخشی از ساختار حکمرانی را تضعیف کند و انتظار داشته باشد هزینه آن فقط رقیب سیاسی‌اش را دربرگیرد، یادآور شد: کاهش اعتماد به دولت، کاهش اعتماد به ظرفیت حل مسئله کشور است و این هزینه در نهایت به مردم، اقتصاد، امنیت و آینده ایران منتقل می‌شود.

جامعه‌ای که توانایی‌های خود را نمی‌بیند، از درون فرسوده می‌شود

نگاهداری، در خصوص مسیر دوم یعنی خودتحقیری ملی، توضیح داد: جامعه‌ای که توانایی‌های خود را نمی‌بیند یا هر دستاوردی را با تحقیر روایت می‌کند، پیش از آنکه از بیرون شکست بخورد، از درون فرسوده می‌شود. نقد ضعف‌ها ضروری است، اما نقد با نفی تفاوت دارد. نقد، برای اصلاح و ارتقاست؛ نفی، سرمایه اجتماعی و انگیزه ملی را می‌سوزاند.

وی افزود: ایران در یک سال اخیر نشان داده است که در شرایط فشار و حتی جنگ، هم توان مقاومت دارد و هم می‌تواند در میدان‌های مختلف، از امنیت تا دیپلماسی، ابتکار عمل نشان دهد. اینکه ما دستاوردها و سلحشوری‌های سربازان جان بر کف کشور در میدان جنگ و میدان نظامی را که همه دنیا را انگشت به دهان گذاشته، طوری روایت کنیم که انگار خیانتی بزرگ به کشور شده و منافع ملی کشور بر باد رفته است؛ یک خیانت تاریخی است.

انزوای ایران، آن چیزی است که دشمنان ما می‌خواهند

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس، سیاست خارجی را یکی از مهم‌ترین ابزارها برای کسب منافع ملی دانست و گفت: این مهم در صورتی تحقق پیدا می‌کند که همه جریان‌های سیاسی کشور بر این نکته باور داشته باشند که انزوای ایران، آن چیزی است که دشمنان ما می‌خواهند و ما از هر مسیری باید این زنجیرها را از میان ببریم.

استقلال با قطع ارتباط تفاوت دارد

وی با بیان اینکه ایران نمی‌تواند برای حفظ هویت، استقلال و منافع ملی، به انزوای ارتباطی تن بدهد، تصریح کرد: استقلال با قطع ارتباط تفاوت دارد. کشوری مستقل است که بتواند با جهان ارتباط برقرار کند، اما قواعد این ارتباط را بر اساس منافع خود تنظیم کند.

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس، با بیان اینکه نقش این مرکز، در این میان صرفاً ارائه گزارش درباره مسائل روز نیست؛ بلکه تمام ظرفیت‌های مرکز بر روی تشخیص مسیر درست برای آینده کشور است، عنوان کرد: برای مثال، در موضوعاتی مانند ارتباط با چین، مسئله فقط تنظیم مناسبات دوجانبه نیست. باید پرسید ایران چگونه می‌تواند در زنجیره‌های اقتصادی و فناورانه آسیا جایگاه خود را تثبیت کند؟ چگونه از رابطه با چین ارزش واقعی برای اقتصاد ملی بسازد؟ و ایران و چین چه نقش‌های مکملی در نظم نوین منطقه و جهان می‌توانند داشته باشند؟

وی افزود: رابطه پایدار با چین نیازمند شناخت دقیق چین، فهم منافع متقابل، طراحی سازوکارهای اجرایی، حل مسئله مبادلات مالی و ایجاد ضمانت برای استمرار توافق‌هاست.

نگاهداری، در ادامه با بیان اینکه موضوع رژیم حقوقی تنگه هرمز نیز از همین اهمیت برخوردار است، خاطرنشان کرد: جنگ رمضان و دستاوردهای استراتژی‌های نظامی فرماندهان ما به دنیا ثابت کرد که تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین نقاط اتصال انرژی، تجارت و امنیت در جهان است. ایران باید درباره این پهنه، هم از منظر حقوق بین‌الملل و هم از منظر منافع اقتصادی، امنیتی و منطقه‌ای، صاحب صورت‌بندی روشن و مستند باشد.

شکست دشمن در پروژه دولت فرومانده با یک سخنرانی یا یک تصمیم مقطعی اتفاق نمی‌افتد

وی با بیان اینکه شکست پروژه دولت فرومانده با یک سخنرانی یا یک تصمیم مقطعی اتفاق نمی‌افتد، عنوان کرد: این پروژه زمانی شکست می‌خورد که کشور بتواند همه ظرفیت‌های خود را به هم متصل کند. ظرفیت دولت، جامعه، نخبگان، اقتصاد، دیپلماسی و نهادهای علمی همه با هم و به یک جهت حرکت کنند.

به سیاست‌گذاری‌هایی نیاز داریم که کشور را از وضعیت واکنشی خارج کند

نگاهداری، با بیان اینکه ما به سیاست‌گذاری‌هایی نیاز داریم که کشور را از وضعیت واکنشی خارج کند، گفت: در پرونده چین، باید از رابطه نمادین به همکاری راهبردی قابل سنجش برسیم. در موضوع تنگه هرمز، باید موفقیت‌های زمان جنگ را با نهادمندسازی، تبدیل به راهبردهای حقوقی و منطقه‌ای کنیم. در مواجهه با انزوا، باید از گلایه درباره فشار خارجی به طراحی شبکه‌های پایدار ارتباطی حرکت کنیم.

وقتی همه‌چیز از دریچه رقابت‌های روزمره سیاسی دیده شود، مسائل راهبردی و ملی قربانی می‌شوند

وی یکی از موانع اصلی را غلبه نگاه کوتاه‌مدت بر مسائل بلندمدت دانست و تصریح کرد: وقتی همه‌چیز از دریچه رقابت‌های روزمره سیاسی دیده شود، مسائل راهبردی و ملی قربانی می‌شوند. در چنین شرایطی، ممکن است جریان‌ها برای تضعیف رقیب، نهادی را تضعیف کنند که فردا خودشان نیز به آن نیاز دارند.

باید با عارضه فرداخواری مقابله کرد

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس، در پایان با تاکید براینکه باید با عارضه فرداخواری مقابله کرد، گفت: این یعنی تصمیم‌هایی که امروز محبوب یا کم‌هزینه به نظر می‌رسند، اما هزینه آن‌ها به آینده منتقل می‌شود. آینده ایران نباید محل پرداخت بدهی تصمیم‌های امروز باشد.