به گزارش خبرنگار مهر، در حالی که بخش مهمی از زنجیره فولاد در بورس کالا معامله می‌شود، پروفیل و قوطی همچنان خارج از این بستر شفاف قرار دارند؛ وضعیتی که می‌تواند به دوگانگی قیمت و ایجاد رانت در بازار دامن بزند.فردین آقابزرگی، کارشناس ارشد بازار سرمایه، معتقد است پذیرش این محصولات در بورس کالا، علاوه بر شفاف‌سازی معاملات و کشف قیمت واقعی، مسیر کاهش رانت و دسترسی سریع‌تر تولیدکنندگان به منابع مالی را هموار می‌کند.

توسعه ابزارهای مالی و گسترش عرضه کالاها در بورس کالا، یکی از مسیرهای مهم برای افزایش شفافیت، کشف قیمت منصفانه و کاهش ریسک سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه به شمار می‌رود. با وجود توسعه عرضه محصولات پتروشیمی و فولادی در بورس کالا، برخی محصولات نهایی ازجمله پروفیل و قوطی همچنان خارج از این بازار معامله می‌شوند؛ موضوعی که به اعتقاد کارشناسان می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری دوگانگی قیمتی و ایجاد رانت در زنجیره توزیع شود. در همین راستا، فردین آقابزرگی، کارشناس ارشد بازار سرمایه، بر ضرورت تکمیل زنجیره ابزارهای مالی و پذیرش محصولات بیشتری همچون پروفیل در بورس کالا تأکید کرد.

تکمیل زنجیره ابزارهای مالی؛ کاهش ریسک سرمایه‌گذاری

آقابزرگی با اشاره به ضرورت توسعه ابزارهای مالی در بازار سرمایه اظهار کرد: تکمیل زنجیره ابزارهای مالی در بازارهای سرمایه، موجب ایجاد مزیت و در حقیقت کاهش ریسک سرمایه‌گذاری برای همه سرمایه‌گذاران با پروفایل‌های مختلف ریسک خواهد شد. پذیرش محصولات در بورس کالا و همچنین گواهی‌های سپرده مبتنی بر این محصولات، بر عهده هیئت‌های پذیرش است و به نظر می‌رسد تراکم کاری در این هیئت‌ها تا حدودی موجب کندی فرآیند پذیرش برخی کالاها شده است.

این کارشناس ارشد بازار سرمایه ادامه داد: با این حال، در صورت تکمیل این زنجیره و افزایش تنوع ابزارهای مالی، می‌توان شاهد بهبود وضعیت بازار سرمایه و فراهم شدن امکان پذیرش محصولات کالایی بیشتری همچون پروفیل و سایر محصولات نهایی بود.

آقابزرگی با اشاره به روند توسعه گواهی‌های سپرده کالایی گفت: گواهی‌های سپرده کالایی در سه سال گذشته بالاترین رشد را در مقایسه با افزایش حجم معاملات در سایر حوزه‌ها تجربه کرده‌اند. این روند نشان می‌دهد شرایط بازار سرمایه برای پذیرش محصولات جدید و همچنین ایجاد گواهی‌های سپرده مبتنی بر این محصولات، از ظرفیت مناسبی برخوردار است و می‌توان از این ظرفیت برای تکمیل زنجیره معاملات کالا استفاده کرد.

بورس کالا؛ مسیر کشف قیمت منصفانه

این کارشناس بازار سرمایه در ادامه درباره آثار پذیرش محصولات جدید در بورس کالا بر مصرف‌کنندگان نهایی توضیح داد: فرآیند پذیرش محصول در بورس کالا علاوه بر افزایش سرعت نقدشوندگی و نقد شدن محصول فروخته‌شده، امکان کشف قیمت منصفانه را نیز فراهم می‌کند.

آقابزرگی افزود: در چنین شرایطی فروشنده محصول می‌تواند بر اساس قیمت واقعی کشف‌شده در بازار، محصول خود را به فروش برساند و معاملات نیز شفاف‌تر خواهد شد.

وی تصریح کرد: در مقابل، زمانی که محصولی خارج از بورس کالا معامله شود، دوگانگی قیمت می‌تواند شکل بگیرد. در چنین شرایطی ممکن است شرکت‌ها محصول را با قیمتی پایین‌تر از ارزش واقعی در دفاتر خود ثبت کنند و مابه‌التفاوت قیمت واقعی و قیمت ثبت‌شده در نهایت به نفع افرادی شود که از این اختلاف قیمت و رانت ایجادشده استفاده می‌کنند.

آقابزرگی با اشاره به اختلاف میان قیمت‌های رسمی و بازار آزاد گفت: زمانی که بین قیمت دولتی یا رسمی یک محصول و قیمت آن در بازار آزاد پریمیوم قابل توجهی وجود داشته باشد، عملاً زمینه ایجاد رانت فراهم می‌شود. پذیرش محصولات در بورس کالا، به عنوان یک بازار متشکل، می‌تواند شفافیت معاملات را افزایش داده و فرآیند اصلاح قیمت را در راستای حفظ منافع مصرف‌کننده دنبال کند.

این کارشناس ارشد بازار سرمایه تأکید کرد: اگر محصولاتی مانند پروفیل در بورس کالا پذیرفته و عرضه شوند، علاوه بر شفاف شدن قیمت، میزان رانت نیز کاهش خواهد یافت و تولیدکننده می‌تواند در مدت زمان کوتاه‌تری به منابع مالی حاصل از فروش محصول خود دسترسی پیدا کند.

تعارض منافع؛ مانعی در مسیر شفافیت

آقابزرگی درباره مقاومت‌هایی که در برابر عرضه برخی محصولات در بورس کالا شکل می‌گیرد، گفت: طبیعی است زمانی که در یک حوزه تضاد یا تعارض منافع وجود داشته باشد، به‌خصوص در بازارهایی که اختلاف قیمت و رانت بالایی دارند، مقاومت‌هایی در برابر شفاف شدن معاملات صورت گیرد.

وی افزود: در چنین شرایطی ممکن است برخی افراد یا گروه‌ها با توجیهات فنی با پذیرش یک محصول در بورس کالا مخالفت کنند، در حالی که بخشی از این مقاومت‌ها می‌تواند ناشی از منافع اقتصادی حاصل از اختلاف قیمت میان بازار رسمی و بازار آزاد باشد.

این کارشناس بازار سرمایه خاطرنشان کرد: هرچه معاملات محصولات در بسترهای شفاف و متشکل انجام شود، امکان رصد جریان کالا، کشف قیمت واقعی و کاهش رانت بیشتر خواهد شد. فلسفه اصلی بورس کالا ایجاد یک بستر شفاف برای عرضه و تقاضا و کشف قیمت است و هرچه محصولات بیشتری در این بازار عرضه شوند، امکان کاهش فاصله میان قیمت رسمی و قیمت بازار آزاد نیز افزایش پیدا می‌کند.

پذیرش پروفیل؛ گامی برای تکمیل زنجیره فولاد

آقابزرگی در پایان تأکید کرد: پذیرش محصولاتی مانند پروفیل و قوطی در بورس کالا می‌تواند حلقه دیگری از زنجیره معاملات فولاد را تکمیل کند و علاوه بر افزایش شفافیت، دسترسی تولیدکنندگان به منابع مالی، کاهش رانت و بهبود فرآیند کشف قیمت را به دنبال داشته باشد.

وی افزود: در نهایت، توسعه بورس کالا زمانی می‌تواند به اهداف اصلی خود دست پیدا کند که زنجیره عرضه از مواد اولیه تا محصولات نهایی، تا حد امکان در یک بستر شفاف و قابل نظارت قرار گیرد.