بازار؛ گروه صنعت: با تداوم محاصره دریایی، مسیرهای جایگزین حمل کالا از جمله حمل جاده‌ای بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. اما ضعف در زیرساخت‌ها و مشکلات دیگر سبب شده تا روند جابجایی کالا از گمرکات کند باشد. خبرها حاکی از ماندگاری کامیون‌ها در صف های طولانی در مرزها است و بیشترین تعداد کامیون‌ها مربوط به مرز بازرگان است که به بیش از ۵ هزار دستگاه رسیده و رانندگان بیش از ۲۰ روز معطل مانده‌اند. فرود عسگری، رئیس کل گمرک ایران معتقد است که شرط حذف کامل صف کامیون‌ها در مرز بازرگان، افزایش ظرفیت پذیرش از سمت ترکیه است.

این در حالی است که عضو کمیسیون حمل و نقل، ترانزیت و لجستیک اتاق بازرگانی ایران، مهم‌ترین دلیل توقف کامیون‌ها و ایجاد صف طولانی را انجام بازرسی دقیق و چند مرحله‌ای توسط ترکیه می‌داند و می‌گوید این کشور از زیرساخت‌های لازم برخوردار است، اما وجود قاچاق انسان و مواد مخدر از سمت ایران سبب شده تا این کشور همسایه با وسواس، نظارت‌های بیشتری را اعمال کند.

فاطمه قنبرپور، عضو هیات نمایندگان اتاق ایران و فعال صنعت حمل و نقل در گفت‌وگو با خبرنگار بازار با بیان این که تعداد کامیون‌های متوقف‌شده در مرز بازرگان به ۵ هزار و ۶۰۰ دستگاه رسیده است، گفت: تفاهم‌نامه‌ای با دولت ترکیه مبنی بر این که روزانه حداقل ۵۰۰ تا هزار کامیون پذیرش کند، وجود دارد، اما به دلیل این که در سمت ایران با یک‌سری مشکلات درخصوص عدم کنترل قاچاق مواجه هستیم، این موضوع تحقق نمی‌یابد.

قاچاق بسیار زیادی از سمت ایران به سمت ترکیه در کامیون‌های صادراتی انجام می‌شود. ترکیه برای این که از کشور خودش حفاظت کند، اجازه ورود کالاهای قاچاق به ترکیه که صددرصد آن مواد مخدر است را نمی‌دهد

قنبرپور توضیح داد: ما دستگاه ایکس‌ری مجهز نداریم و کنترل صحیحی روی محموله‌ها انجام نمی‌شود. قاچاق بسیار زیادی از سمت ایران به سمت ترکیه در کامیون‌های صادراتی انجام می‌شود. ترکیه برای این که از کشور خودش حفاظت کند، اجازه ورود کالاهای قاچاق به ترکیه که صددرصد آن مواد مخدر است را نمی‌دهد و در بازرسی‌ها فقط به ایکس‌ری یا دستگاه‌های کنترلی اکتفا نمی‌کند و از سگ‌های موادیاب نیز استفاده می‌کند. در نتیجه فرایند بازرسی طولانی می‌شود و ظرفیتی که قرار بود روزانه ۵۰۰ دستگاه کامیون باشد، به ۲۰۰ یا نهایتا ۲۵۰ دستگاه کاهش پیدا می‌کند.

به گفته قنبرپور، این موضوع، مشکل زیرساختی ایران است و در طرف ترکیه مشکلی وجود ندارد. در شرایطی که در کامیون‌ها انسان و مواد مخدر قاچاق می‌شود، هیچ‌کس پاسخگو نیست و هرکسی هم صحبت کند با اعتراض مواجه می‌شود، مشکلات قابل حل نیست.

وی با بیان این که ساعت کاری در ایران نیز باعث طولانی‌شدن صف‌ها شده، گفت: کامیون‌ها از صبح وارد می‌شوند و فرآیند کار تا بعدازظهر طول می‌کشد. در ساعات بعدازظهر، شرکت‌های حمل‌ونقل، شرکت‌های بازرگانی و نمایندگان صاحبان کالا، کارکنان خود را با پایان ساعت کاری تعطیل می‌کنند. در نتیجه، وقتی کسی می‌خواهد کامیون بگیرد، امکان انجام این کار وجود ندارد و عملا چرخه ارسال کامیون با تاخیر مواجه می‌شود.

قنبرپور علت دیگر را نبود مدیریت واحد و تقسیم تصمیم‌گیری‌ها بین چندین ارگان دانست و گفت: گمرک مرجع ارزیابی کالا است، اما کامیون باید برای کنترل سوخت به بخش مربوطه مراجعه کند و بعد برای کنترل قاچاق به ایکس‌ری برود. پیش از آن نیز یک‌سری مشکلات مربوط به نوبت‌دهی وجود دارد. نوبت‌دهی بین کالاهای فاسد شدنی و کالاهای غیرقابل عبور انجام می‌شود تا ماهیت کالا مشخص شود. گمرک برای تعیین ماهیت، کالا را به آزمایشگاه می‌فرستد و این فرآیند ممکن است پنج یا شش روز طول بکشد.

روندی که دولت در پیش گرفته است به معنای زیر پا گذاشتن منافع ملی است. در حال حاضر صادرات به سختی انجام می‌شود، کالاهای فسادپذیر خراب می‌شوند، مشتریان منصرف می‌شوند و دیگر این مرز را انتخاب نمی‌کنند

عضو کمیسیون حمل و نقل، ترانزیت و لجستیک اتاق ایران درخصوص راهکارهایی که به حل این معضل منجر می‌شود، گفت: دولت نمی‌تواند ایکس‌ری تهیه و در گمرکات قرار دهد. باید این نقطه ضعف را بپذیرد و بگوید که در مدیریت ناتوان است و اداره امور را واگذار کند. روندی که دولت در پیش گرفته است به معنای زیر پا گذاشتن منافع ملی است. در حال حاضر صادرات به سختی انجام می‌شود، کالاهای فسادپذیر خراب می‌شوند، مشتریان منصرف می‌شوند و دیگر این مرز را انتخاب نمی‌کنند. حتی ممکن به سراغ کشور یا کالای جایگزین بروند. بنابراین سرمایه‌گذاری در حوزه ایکس‌ری‌ها مهم‌ترین موضوع است.

وی گفت: مدیریت نیز باید در اختیار بخش خصوصی قرار گیرد و دیگر مامور دولت مداخله و یا سلیقه‌ای عمل نکند. ضمن این که تجهیزات تولید داخل، از تکنولوژی قدیمی برخوردار هستند و باید آخرین فناوری روز در این حوزه مورد استفاده قرار گیرد.

وی اضافه کرد: این تجهیزات را می‌توان در اختیار اتاق‌های بازرگانی، انجمن‌ها و تشکل‌ها قرار داد و یا این که بخش خصوصی خودش سرمایه‌گذاری کند و از سود آن بهره‌مند شود. باید سگ‌های موادیاب تامین و از تجربیات کشورهای دیگر نیز استفاده شود. حداقل وضعیت کشورهای همسایه را بررسی کنیم که آنها چه کاری انجام می‌دهند. متاسفانه ما به اندازه افغانستان یا نخجوان که یک جمهوری خودگردان است هم نتوانستیم این موضوع را ساماندهی کنیم.

قنبرپور تصریح کرد: ما نمی‌خواهیم واقعیت‌ها را قبول کنیم. هرکس به دنبال منافع خودش است و هیچ‌کسی پاسخگو نیست. دولت همچنان اصرار دارد که مشکلی وجود ندارد، در حالی که هر روز در مرز بازرگان مواد مخدر قاچاق در حجم بالا کشف می‌شود. با روند فعلی، شرایط از این هم وحشتناک‌تر خواهد شد.

علاوه بر قاچاق مواد مخدر، قاچاق انسان هم در این مسیر بسیار زیاد است و رانندگان تهدید می‌شوند

رئیس کمیسیون گمرک و لجستیک اتاق ارومیه گفت: علاوه بر قاچاق مواد مخدر، قاچاق انسان هم در این مسیر بسیار زیاد است و رانندگان تهدید می‌شوند. نباید از واقعیت ها فرار کنیم، باید مسئولیت‌پذیر باشیم.

وی گفت: دولت می‌تواند به عنوان طرح آزمایشی، یک گمرک را انتخاب و مدیریت آن را به بخش خصوصی واگذار کند تا محوطه‌سازی، نگهداری، تامین شرایط ماندن، سرویس‌های بهداشتی، سالن غذاخوری، امنیت، روشنایی و سایر امکانات را فراهم کند.

قنبرپور در پایان تاکید کرد: گمرک بازرگان، گمرک بسیار قدیمی و دروازه ورود به اروپا است و واقعا در شان آن نیست که با چنین شرایطی اداره شود.